Soạn NhạcWiki
Tìm
Ký âm & đọc nhạc

Tab guitar: cách đọc bản nhạc bằng số phím đàn cho người mới

Tab có sáu dòng cho sáu dây, dòng trên cùng là dây Mi cao; số trên dòng là phím cần bấm, 0 là dây buông. Tab dễ học nhưng thường không ghi trường độ.

Tab guitar: cách đọc bản nhạc bằng số phím đàn cho người mới

Tab guitar là lối ghi nhạc bằng vị trí ngón tay thay vì bằng cao độ: sáu dòng kẻ ngang tượng trưng sáu dây đàn, con số đặt trên dòng là số phím cần bấm trên dây đó, số 0 là gảy dây buông. Dòng trên cùng là dây 1 (Mi cao, dây mảnh nhất), dòng dưới cùng là dây 6 (Mi trầm, dây to nhất). Đọc từ trái sang phải; các số xếp thẳng cột thì gảy cùng lúc. Tab dễ học hơn khuông nhạc, nhưng bản tab đơn thuần thường không ghi trường độ, nên phải biết trước giai điệu hoặc có khuông nhạc đi kèm.

Sáu dòng, sáu dây

Đây là chỗ người mới hay nhầm nhất: hình dung tab như nhìn xuống cây đàn từ phía người chơi khi đàn đặt nằm ngửa trên đùi, dây mảnh ở xa, nằm "trên". Dòng trên cùng của tab là dây mảnh nhất, âm cao nhất.

Dòng tab (từ trên xuống)Dây sốNốt khi lên dây chuẩn
Dòng 1Dây 1Mi cao (E4)
Dòng 2Dây 2Si (B3)
Dòng 3Dây 3Son (G3)
Dòng 4Dây 4Rê (D3)
Dòng 5Dây 5La (A2)
Dòng 6Dây 6Mi trầm (E2)

Nhiều bản tab ghi chữ cái tên dây ở đầu mỗi dòng (e, B, G, D, A, E; chữ "e" thường cho dây Mi cao để phân biệt với "E" của dây Mi trầm). Nếu bài dùng cách lên dây khác, như hạ dây 6 xuống Rê (thường gọi drop D), đầu tab sẽ ghi lại tên dây tương ứng.

Đọc một đoạn tab: ví dụ bằng bài đồng dao

Bảy nốt đầu của bài đồng dao Twinkle Twinkle Little Star (giai điệu dân gian Pháp, đã hết bảo hộ) ở giọng Đô trưởng là Đô Đô Son Son La La Son. Ghi bằng tab, đọc từ trái sang phải, mỗi cột là một lần gảy:

Dây1234567
e (dây 1)
B (dây 2)
G (dây 3)00220
D (dây 4)
A (dây 5)33
E (dây 6)

Đọc ra: hai lần bấm phím 3 dây 5 (Đô), hai lần gảy dây 3 buông (Son), hai lần phím 2 dây 3 (La), một lần dây 3 buông (Son). Trên giấy hay màn hình, tab thật được vẽ bằng gạch ngang: mỗi dây là một hàng gạch, số chen vào giữa hàng gạch.

Hợp âm trong tab

Khi các số nằm thẳng cột trên nhiều dòng, gảy chúng cùng lúc. Hợp âm Đô trưởng thế thấp thường ghi theo cột từ dây 1 xuống dây 6 là: 0, 1, 0, 2, 3, x. Chữ "x" ở dây 6 nghĩa là không gảy dây đó, hoặc chặn cho tắt tiếng.

Ký hiệu kỹ thuật trong tab

Ký hiệuKỹ thuậtVí dụ
hHammer-on: gảy nốt đầu, ngón tay trái "gõ" xuống phím cao hơn mà không gảy lại5h7
pPull-off: gảy nốt đầu, nhấc ngón tay trái kéo dây ra nốt thấp hơn7p5
/ và \Vuốt (slide) lên hoặc xuống5/7, 7\5
bNhấn dây (bend) làm cao độ lên7b9: bấm phím 7, nhấn cho tới cao độ phím 9
rThả dây đã nhấn về7b9r7
~Rung (vibrato)7~
xTiếng tắt, không có cao độ
<12>Bồi âm tự nhiên, chạm nhẹ dây đúng trên phím
PMChặn dây bằng mép bàn tay phải (palm mute)

Các ký hiệu này không hoàn toàn thống nhất giữa các nguồn, nhất là tab chia sẻ trên mạng. Bản tab tử tế thường có phần chú thích ở đầu; đọc phần đó trước khi tập.

Người học đàn tranh có thể nhận ra kỹ thuật nhấn dây (bend) và rung (vibrato) của guitar khá gần với nhấn và rung của tay trái đàn tranh, dù cách làm khác nhau: đàn tranh nhấn ở phía bên trái con nhạn, guitar đẩy dây ngang trên phím.

Điểm yếu của tab và cách bù

  • Thiếu trường độ. Tab đơn thuần cho biết bấm đâu, không cho biết ngân bao lâu. Bản tab xuất bản chuẩn thường in khuông nhạc ngay trên tab, hoặc thêm thân nốt, móc nốt dưới các con số.
  • Chỉ dùng cho một nhạc cụ. Người piano hay sáo không đọc được tab guitar; muốn chia sẻ bài cho nhóm, cần khuông nhạc hoặc hợp âm chữ.
  • Không thấy lý thuyết. Tab cho biết "phím 3 dây 5", không cho biết đó là Đô, bậc mấy trong giọng. Người chỉ học bằng tab lâu năm thường khó tự soạn hay chuyển giọng.
  • Chất lượng không đều. Tab trên mạng phần lớn do người chơi nghiệp dư tự dò, sai sót khá nhiều. Nên đối chiếu bằng tai.

Tab không phải phát minh mới

Ghi nhạc theo vị trí ngón tay có lịch sử dài hơn guitar hiện đại. Thế kỷ 15–17, nhạc cho đàn lute và đàn vihuela ở châu Âu phần lớn ghi bằng tab. Mỗi vùng một kiểu: tab Pháp dùng chữ cái (a là dây buông, b là phím 1…), tab Ý và Tây Ban Nha dùng số, và tab Ý còn đặt dây trầm nhất ở dòng trên cùng, ngược với lối ngày nay. Nhạc cho đàn phím ở Đức thời ấy cũng có lối tab riêng bằng chữ cái. Khuông năm dòng dần thắng thế từ thế kỷ 18, rồi tab trở lại mạnh mẽ cuối thế kỷ 20 nhờ guitar điện, sách học đàn và mạng Internet, nơi người chơi chia sẻ tab dạng chữ thuần từ những năm 1990.

Nhạc cụ dân tộc Việt cũng có lối ghi theo vị trí riêng: bản đàn tranh của nhiều thầy ghi số dây kèm ký hiệu nhấn, rung, về bản chất gần với tab.

Học đọc tab thế nào cho hiệu quả

  1. Thuộc thứ tự dây và nhớ "dòng trên = dây mảnh" trước mọi thứ khác.
  2. Tập với tab của giai điệu bạn đã thuộc lòng, để tai tự sửa trường độ.
  3. Song song, gọi tên nốt của từng số bạn bấm. Phím 3 dây 5 là Đô, phím 2 dây 3 là La. Thói quen này nối tab với nhạc lý.
  4. Khi đã quen, tập đọc bản có cả khuông và tab, mắt nhìn khuông để lấy trường độ, nhìn tab để lấy thế bấm.

Tab cho các nhạc cụ khác

Cùng nguyên tắc, tab ukulele có bốn dòng cho bốn dây, tab guitar bass bốn dòng (hoặc năm, sáu dòng cho đàn bass nhiều dây), tab đàn mandolin bốn dòng cho bốn cặp dây. Luôn kiểm tra số dòng và tên dây ở đầu bản tab trước khi đọc, vì tab bass bốn dòng nhìn thoáng qua rất giống tab ukulele nhưng thứ tự dây và cao độ hoàn toàn khác.

Góc nhìn hôm nay: tab cho người viết bài

Với người tự sáng tác trên guitar, tab là cách lưu nhanh một câu dạo, một đoạn intro mà khuông nhạc khó thể hiện hết thế bấm. Phần mềm ký âm phổ biến như MuseScore hay các phần mềm chuyên cho guitar đều cho phép nhập tab và tự sinh khuông nhạc tương ứng, rất tiện để có cả hai. Một lưu ý về bản quyền: tab của một bài hát còn bảo hộ là bản chuyển soạn của tác phẩm đó, nên dùng để tự tập thì khác với đăng bán hay phát hành; khi định phát hành, nên tìm hiểu quyền tác giả của bài gốc.

Câu hỏi thường gặp

Tab guitar đọc thế nào?

Sáu dòng kẻ là sáu dây, dòng trên cùng là dây 1 Mi cao, dòng dưới cùng là dây 6 Mi trầm. Con số trên dòng là số phím cần bấm, số 0 là dây buông. Đọc từ trái sang phải; các số thẳng cột thì gảy cùng lúc.

Dòng trên cùng của tab là dây nào?

Là dây 1, dây Mi cao mảnh nhất. Nhiều người mới nhầm vì dây này nằm dưới cùng khi nhìn cây đàn lúc đang ôm chơi.

Chữ h và p trong tab nghĩa là gì?

h là hammer-on, ngón trái gõ xuống phím cao hơn mà không gảy lại. p là pull-off, ngón trái nhấc khỏi dây kéo ra nốt thấp hơn mà không gảy lại.

Tab có ghi trường độ không?

Tab đơn thuần thường không ghi trường độ. Bản tab xuất bản chuẩn hay kèm khuông nhạc hoặc thân nốt dưới con số để bù điểm yếu này.

Có nên học tab thay vì học đọc nốt nhạc?

Tab giúp bắt đầu nhanh và rất tiện cho guitar. Nhưng muốn tự soạn, chuyển giọng hay chơi cùng nhạc cụ khác, nên học thêm tên nốt và khuông nhạc, ít nhất ở mức căn bản.

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc

Bài viết liên quan

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store