Soạn NhạcWiki
Tìm
Bản quyền & nghề sáng tác

Phát hành bài hát lên nền tảng nghe nhạc số: người sáng tác cần biết gì

Người sáng tác độc lập thường phát hành qua nhà phân phối nhạc số. Bài có hai dòng tiền: bản ghi qua nhà phân phối, tác phẩm qua tổ chức quản lý quyền tác giả.

Phát hành bài hát lên nền tảng nghe nhạc số: người sáng tác cần biết gì

Để phát hành bài hát lên các nền tảng nghe nhạc số, người sáng tác độc lập thường đi qua một nhà phân phối nhạc số (aggregator): gửi file âm thanh chất lượng cao, ảnh bìa và thông tin bài, nhà phân phối đưa bài lên nhiều nền tảng cùng lúc và chuyển lại doanh thu từ bản ghi. Điều người sáng tác cần nắm là bài hát tạo ra hai dòng tiền riêng: tiền của bản ghi (đi qua nhà phân phối) và tiền của tác phẩm (đi qua tổ chức quản lý quyền tác giả hoặc nhà xuất bản âm nhạc). Khai sai thông tin tác giả hoặc phát hành bài có dùng tác phẩm người khác mà chưa có phép là hai lỗi hay gặp nhất.

Đường đi của một bài hát lên nền tảng

  1. Hoàn thiện bản thu: bản master ở định dạng không nén (WAV hoặc FLAC) theo yêu cầu của nhà phân phối.
  2. Chuẩn bị ảnh bìa đúng kích thước, không vi phạm quyền của người khác (ảnh tự chụp, tự vẽ, hoặc có giấy phép).
  3. Chọn nhà phân phối: các dịch vụ quốc tế cho nghệ sĩ độc lập (ví dụ DistroKid, CD Baby, TuneCore…) hoặc các đơn vị phân phối trong nước. Mỗi bên khác nhau về cách thu phí, tỷ lệ chia, nền tảng hỗ trợ, dịch vụ đi kèm.
  4. Khai thông tin (metadata): tên bài, tên nghệ sĩ, tác giả nhạc, tác giả lời, nhà sản xuất, ngôn ngữ, thể loại, ngày phát hành, có lời tục tĩu hay không.
  5. Xác nhận quyền: bạn cam kết có quyền phát hành bản ghi và tác phẩm.
  6. Chờ duyệt và phát hành vào ngày đã chọn.

Nên đặt ngày phát hành trước vài tuần để có thời gian sửa lỗi thông tin và để một số nền tảng kịp xem xét đưa bài vào danh sách phát biên tập.

Hai dòng tiền: bản ghi và tác phẩm

Đây là kiến thức cốt lõi mà nhiều người tự phát hành bỏ qua.

Tiền của bản ghi (master)Tiền của tác phẩm (sáng tác)
Thuộc vềNhà sản xuất bản ghi, người biểu diễn (theo hợp đồng)Tác giả nhạc và lời, nhà xuất bản âm nhạc nếu có
Đi quaNhà phân phối nhạc số hoặc hãng đĩaTổ chức quản lý tập thể quyền tác giả, nhà xuất bản âm nhạc, đơn vị quản lý quyền tác phẩm
Mã định danhISRC (gắn cho từng bản ghi)ISWC (gắn cho từng tác phẩm)
Nếu bạn tự viết, tự hát, tự thuBạn nhận qua nhà phân phốiBạn chỉ nhận nếu đã đăng ký với bên quản lý quyền tác giả

Nhiều nhạc sĩ độc lập chỉ nhận dòng tiền bản ghi và để trôi dòng tiền tác phẩm, vì không biết phải đăng ký riêng. Nếu bạn là tác giả, hãy tìm hiểu việc uỷ quyền cho tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả (ở Việt Nam có Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam – VCPMC) hoặc dịch vụ quản lý quyền tác phẩm, để tiền từ lượt nghe, lượt dùng bài trên các nền tảng có thể về đúng chỗ.

ISRC và ISWC

  • ISRC (International Standard Recording Code): mã 12 ký tự cho một bản ghi cụ thể. Một bài hát có bản gốc, bản acoustic, bản phối lại thì mỗi bản ghi một mã ISRC. Nhà phân phối thường cấp mã này cho bạn nếu bạn chưa có.
  • ISWC (International Standard Musical Work Code): mã cho tác phẩm (bài hát) bất kể ai hát, thu bao nhiêu bản. Mã này thường được cấp thông qua tổ chức quản lý quyền tác giả khi bài được đăng ký.

Giữ một bảng tính ghi đủ: tên bài, ISRC từng bản ghi, ISWC nếu có, tác giả, tỷ lệ chia, ngày phát hành, nhà phân phối. Đây là "sổ hộ khẩu" của bài hát.

Khai thông tin cho đúng

Thông tin sai là lý do phổ biến khiến bài bị gỡ, tiền bị kẹt, hoặc bài nằm nhầm trang của nghệ sĩ khác.

  • Tên nghệ sĩ nhất quán: dùng đúng một cách viết ở mọi bản phát hành; viết khác dấu, khác khoảng trắng có thể bị tạo trang nghệ sĩ mới.
  • Tách vai rõ ràng: nghệ sĩ trình bày (artist) khác tác giả (songwriter/composer/lyricist) khác nhà sản xuất (producer). Bài bạn viết cho người khác hát thì bạn ở mục tác giả, không phải nghệ sĩ.
  • Tên thật của tác giả: nhiều nền tảng, nhà phân phối yêu cầu tên pháp lý của tác giả trong phần thông tin bài, không dùng nghệ danh.
  • Tiếng Việt có dấu: kiểm tra hiển thị tên bài có dấu trên nền tảng; có nơi đề nghị thêm tên phiên âm không dấu.
  • Ngôn ngữ, thể loại: chọn đúng giúp bài vào đúng nhóm nghe.
  • Đồng tác giả: ghi đủ tên và thống nhất tỷ lệ chia trước khi phát hành.

Bài có dùng tác phẩm của người khác

Khi phát hành, bạn luôn phải xác nhận mình có quyền với mọi thứ trong bản ghi. Cần đặc biệt cẩn thận với:

  • Bản cover: hát lại bài của người khác cần giấy phép sao chép tác phẩm cho việc phát hành. Một số nhà phân phối có dịch vụ xin giấy phép cover ở một số thị trường; nếu không, bạn phải tự xin.
  • Lời Việt cho bài nước ngoài: là tác phẩm phái sinh, cần phép của chủ sở hữu bài gốc.
  • Nhạc nền, beat mua hoặc tải về: đọc kỹ giấy phép. Có giấy phép chỉ cho dùng phi thương mại, có loại không độc quyền nên người khác cũng dùng được beat đó, có loại không cho đưa lên hệ thống nhận diện nội dung.
  • Đoạn trích bản thu của người khác: cần phép của chủ bản ghi và chủ tác phẩm.
  • Dân ca, nhạc đã hết thời hạn bảo hộ: dùng được, nhưng ghi đúng nguồn, và kiểm tra thời hạn ở các thị trường bạn phát hành.

Phát hành bài vi phạm có thể dẫn tới bị gỡ bài, bị thu hồi doanh thu, bị khoá tài khoản ở nhà phân phối, và trách nhiệm pháp lý với chủ quyền.

Hệ thống nhận diện nội dung: con dao hai lưỡi

Nhiều nền tảng video và mạng xã hội có hệ thống tự động nhận diện bản ghi. Một số nhà phân phối cho bạn đăng ký bản ghi của mình vào các hệ thống này, để khi người khác dùng bản ghi trong video, doanh thu quảng cáo có thể chuyển về bạn.

Nhưng cẩn thận:

  • Nếu bài dùng beat không độc quyền, nhiều người cùng đăng ký một beat sẽ tranh chấp lẫn nhau, thậm chí khiếu nại nhầm video của chính bạn.
  • Bản ghi có dân ca hay nhạc cổ điển thuộc công chúng: đăng ký nhận diện có thể làm hệ thống "nhận nhầm" bản thu khác của người khác cùng bài. Nhiều nhà phân phối không cho đăng ký những bài như vậy.
  • Hãy chỉ đăng ký khi bạn nắm quyền độc quyền với bản ghi.

Đọc kỹ điều khoản nhà phân phối

Trước khi chọn, hãy tìm câu trả lời cho những câu hỏi sau, trong chính điều khoản dịch vụ của họ:

  1. Thu phí theo cách nào: theo năm, theo bài, hay chia phần trăm doanh thu?
  2. Nếu ngừng trả phí, bài có bị gỡ khỏi nền tảng không?
  3. Họ có giữ quyền gì với bản ghi của bạn không, hay chỉ là quyền phân phối không độc quyền?
  4. Rút bài, chuyển sang nhà phân phối khác thì có giữ được ISRC, lượt nghe, đánh giá không?
  5. Báo cáo doanh thu chi tiết đến đâu, thanh toán định kỳ thế nào, ngưỡng rút tiền bao nhiêu?
  6. Thuế, thông tin cá nhân yêu cầu những gì?

Với người dưới 18 tuổi, hầu hết dịch vụ yêu cầu cha mẹ hoặc người giám hộ đứng tên tài khoản. Phụ huynh nên cùng con đọc điều khoản, giữ thông tin đăng nhập và quản lý doanh thu.

Danh sách kiểm tra trước khi bấm "phát hành"

  • Bản master đã nghe trên nhiều thiết bị, không rè, độ lớn hợp lý.
  • Ảnh bìa là của bạn hoặc có giấy phép, không có logo nền tảng, không thông tin liên lạc.
  • Tên bài, tên nghệ sĩ, tác giả nhạc, tác giả lời đúng và nhất quán.
  • Có văn bản chia phần với đồng tác giả, nhà sản xuất, nhạc công.
  • Mọi chất liệu của người khác trong bài đều có giấy phép.
  • Đã tính đến việc đăng ký quyền tác giả và uỷ quyền quản lý dòng tiền tác phẩm.
  • Lưu bản gốc, file dự án, giấy tờ ở ít nhất hai nơi.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao đưa bài hát của mình lên các nền tảng nghe nhạc?

Người sáng tác độc lập thường dùng một nhà phân phối nhạc số: tải bản master, ảnh bìa và thông tin bài lên, nhà phân phối đưa bài tới nhiều nền tảng cùng lúc. Cần đọc kỹ điều khoản phí, tỷ lệ chia và quyền của họ đối với bản ghi.

Mã ISRC là gì?

ISRC là mã định danh quốc tế cho một bản ghi âm cụ thể, gồm 12 ký tự. Mỗi phiên bản thu của một bài có mã riêng. Nhà phân phối nhạc số thường cấp ISRC nếu bạn chưa có.

Phát hành bài trên nền tảng số thì tác giả nhận tiền thế nào?

Có hai dòng: tiền bản ghi đi qua nhà phân phối hoặc hãng đĩa, và tiền tác phẩm đi qua tổ chức quản lý quyền tác giả hoặc nhà xuất bản âm nhạc. Tác giả cần đăng ký hoặc uỷ quyền riêng để nhận dòng tiền tác phẩm.

Có được phát hành bản cover lên nền tảng nghe nhạc không?

Được nếu có giấy phép sao chép tác phẩm từ chủ sở hữu bài. Một số nhà phân phối có dịch vụ xin giấy phép cover ở một số thị trường; không có phép thì bài có thể bị gỡ và bạn chịu trách nhiệm với chủ quyền.

Học sinh dưới 18 tuổi có tự phát hành nhạc được không?

Phần lớn nhà phân phối yêu cầu người dùng đủ tuổi theo điều khoản, nên cha mẹ hoặc người giám hộ thường phải đứng tên tài khoản. Phụ huynh nên cùng con đọc điều khoản và quản lý doanh thu.

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc

Bài viết liên quan

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store