Soạn NhạcWiki
Tìm
Bản quyền & nghề sáng tác

Đăng ký quyền tác giả tác phẩm âm nhạc ở Việt Nam: hồ sơ và nơi nộp

Đăng ký quyền tác giả bài hát là tự nguyện, nộp tại Cục Bản quyền tác giả để có giấy chứng nhận làm chứng cứ. Hồ sơ gồm tờ khai, bản sao tác phẩm, giấy tờ quyền nộp đơn.

Đăng ký quyền tác giả tác phẩm âm nhạc ở Việt Nam: hồ sơ và nơi nộp

Đăng ký quyền tác giả cho một bài hát ở Việt Nam là thủ tục tự nguyện, nộp hồ sơ tại Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả. Đăng ký không tạo ra quyền, vì quyền đã phát sinh từ khi bài được sáng tác và định hình, nhưng giấy chứng nhận là chứng cứ mạnh: người có giấy không phải tự chứng minh quyền của mình khi tranh chấp, trừ khi có chứng cứ ngược lại. Hồ sơ cơ bản gồm tờ khai, bản sao tác phẩm và giấy tờ chứng minh quyền nộp đơn.

Thủ tục, mẫu tờ khai và lệ phí có thể được cập nhật. Trước khi nộp, hãy xem hướng dẫn mới nhất trên trang của Cục Bản quyền tác giả hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.

Đăng ký để làm gì

Luật Sở hữu trí tuệ nói rõ: việc nộp đơn để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không phải là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền tác giả (Điều 49). Vậy sao nhiều người vẫn đăng ký?

  • Chứng cứ khi tranh chấp. Theo Điều 49, tổ chức, cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại. Gánh nặng chứng minh chuyển sang phía bên kia.
  • Giao dịch thuận lợi hơn. Khi ký hợp đồng chuyển nhượng, cho phép sử dụng, hay đăng ký thành viên với tổ chức quản lý tập thể, có giấy chứng nhận giúp đối tác yên tâm về nguồn gốc bài.
  • Ghi nhận rõ đồng tác giả. Bài viết chung, khi đăng ký phải có thông tin và sự đồng ý của các đồng tác giả, nhờ đó giảm tranh cãi về sau.

Cũng cần nói rõ giới hạn: giấy chứng nhận không phải "lá chắn tuyệt đối". Nếu có chứng cứ cho thấy bài đã tồn tại trước đó dưới tên người khác, giấy chứng nhận có thể bị huỷ bỏ theo quy định. Cục Bản quyền tác giả ghi nhận thông tin do người nộp khai; họ không đi kiểm tra bài của bạn có giống bài nào khác hay không.

Ai được nộp đơn

Người được nộp đơn đăng ký là tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả. Có thể tự nộp, hoặc uỷ quyền cho tổ chức, cá nhân khác nộp thay (cần giấy uỷ quyền). Tổ chức, cá nhân nước ngoài thường nộp thông qua tổ chức dịch vụ đại diện quyền tác giả.

Một số tình huống hay gặp với bài hát:

  • Một người viết cả nhạc lẫn lời: người đó vừa là tác giả vừa là chủ sở hữu, tự đứng đơn.
  • Nhạc của người này, lời của người kia: thông tin cả hai đều phải được thể hiện, kèm văn bản đồng ý của người không trực tiếp nộp.
  • Bài sáng tác theo đặt hàng: chủ sở hữu có thể là bên đặt hàng theo hợp đồng; cần kèm hợp đồng hoặc văn bản giao việc.
  • Tác giả chưa thành niên: cha mẹ hoặc người giám hộ thực hiện thủ tục thay theo quy định về đại diện.

Hồ sơ gồm những gì

Theo Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ và văn bản hướng dẫn, hồ sơ đăng ký quyền tác giả thường gồm:

Thành phầnGhi chú
Tờ khai đăng ký quyền tác giảTheo mẫu do cơ quan có thẩm quyền ban hành; ghi thông tin tác giả, chủ sở hữu, tác phẩm, thời gian hoàn thành, công bố
Bản sao tác phẩmVới bài hát: bản nhạc (có lời nếu có), và/hoặc bản ghi âm; số bản theo yêu cầu hiện hành
Giấy uỷ quyềnNếu người nộp là người được uỷ quyền
Tài liệu chứng minh quyền nộp đơnNếu người nộp là chủ sở hữu nhưng không phải tác giả: hợp đồng đặt hàng, quyết định giao nhiệm vụ, hợp đồng chuyển nhượng, giấy tờ thừa kế…
Văn bản đồng ý của đồng tác giảNếu bài có đồng tác giả
Văn bản đồng ý của đồng chủ sở hữuNếu quyền thuộc sở hữu chung

Tài liệu bằng tiếng nước ngoài thường phải kèm bản dịch tiếng Việt. Mẫu tờ khai cụ thể và số lượng bản sao, hãy lấy theo hướng dẫn đang có hiệu lực trên trang của Cục, vì các mẫu này đã được thay đổi qua các lần sửa nghị định.

Chuẩn bị bản sao tác phẩm âm nhạc

  • Bản nhạc: in rõ ràng, có tên bài, tên tác giả nhạc và lời, ghi đầy đủ giai điệu. Có thể làm bằng phần mềm ký âm rồi in.
  • Bản ghi âm: nếu bạn không ký âm được, bản ghi âm giọng hát hoặc tiếng đàn thể hiện rõ giai điệu là cách định hình tác phẩm. Ghi chú rõ đây là bản thể hiện tác phẩm.
  • Lời: đánh máy rõ ràng, đúng chính tả, khớp với bản nhạc và bản ghi.

Đừng gộp nhiều bài vào một hồ sơ trừ khi hướng dẫn cho phép. Mỗi tác phẩm thường là một đơn.

Nộp ở đâu và mất bao lâu

Hồ sơ có thể nộp tại trụ sở Cục Bản quyền tác giả ở Hà Nội hoặc các văn phòng đại diện của Cục (hiện có ở TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng), gửi qua bưu điện, hoặc nộp trực tuyến qua cổng dịch vụ công nếu thủ tục được hỗ trợ tại thời điểm bạn nộp. Nơi tiếp nhận và cách nộp có thể thay đổi theo từng thời kỳ, nên gọi điện hoặc xem trang của Cục trước khi đi.

Về thời gian, Điều 52 Luật Sở hữu trí tuệ quy định trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả có trách nhiệm cấp giấy chứng nhận; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản. Hồ sơ thiếu, sai thì thời gian kéo dài vì phải bổ sung.

Lệ phí đăng ký được quy định trong văn bản về phí, lệ phí và có thể thay đổi. Hãy tra mức hiện hành trên trang của Cục trước khi nộp.

Những lỗi hay gặp khi tự làm hồ sơ

  • Khai thiếu đồng tác giả: bài có người góp lời, góp nhạc mà chỉ một người đứng đơn. Đây là mầm tranh chấp lớn nhất về sau.
  • Bản sao không khớp: bản nhạc ghi một kiểu, bản ghi âm hát một kiểu, lời chênh vài chữ. Nên chốt một phiên bản trước khi đăng ký.
  • Nhầm thời điểm: ghi ngày hoàn thành, ngày công bố không đúng thực tế. Nếu bài đã đăng lên mạng, hãy ghi đúng ngày công bố đầu tiên.
  • Đăng ký bài có dùng tác phẩm người khác: bài đặt lời Việt cho nhạc nước ngoài, hay bài dùng giai điệu còn bảo hộ, mà không có văn bản đồng ý của chủ sở hữu tác phẩm gốc. Tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ nếu không gây phương hại đến quyền tác giả của tác phẩm gốc.
  • Tin vào dịch vụ "bao đậu": thủ tục không phức tạp đến mức cần hứa hẹn kiểu đó. Nếu thuê dịch vụ, chọn tổ chức có tư cách pháp lý rõ ràng và đọc kỹ giấy uỷ quyền.

Sau khi có giấy chứng nhận

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả ghi tên tác phẩm, tác giả, chủ sở hữu và các thông tin chính. Vài việc nên làm tiếp:

  1. Lưu bản gốc cẩn thận, chụp bản số để gửi đối tác khi cần.
  2. Cập nhật khi có thay đổi: nếu chuyển nhượng quyền cho người khác, bên nhận có thể làm thủ tục cấp lại, đổi giấy chứng nhận theo quy định.
  3. Ghi tên đúng ở mọi nơi phát hành: trên nền tảng nghe nhạc số, trong bản nhạc in, trong thông tin bản ghi.
  4. Cân nhắc uỷ quyền cho tổ chức quản lý tập thể như Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) nếu muốn được thu tiền bản quyền khi bài được sử dụng rộng rãi.

Giấy chứng nhận không tự động ngăn ai đó dùng bài trái phép. Khi phát hiện vi phạm, bạn vẫn phải chủ động: liên hệ bên vi phạm, gửi yêu cầu gỡ trên nền tảng, nhờ tổ chức quản lý tập thể, hoặc khiếu nại, khởi kiện. Lúc ấy, nên tham vấn luật sư về sở hữu trí tuệ.

Có nên đăng ký mọi bài không

Không cần. Người sáng tác nghiệp dư viết hàng chục bài mỗi năm, phần lớn chỉ hát cho bạn bè nghe. Cách làm thực tế:

  • Bài nào cũng lưu vết sáng tác: file có ngày tháng, bản ghi thô, gửi email cho chính mình.
  • Bài nào sắp phát hành rộng, dự thi, ký hợp đồng, hay bạn đặc biệt quý, thì đăng ký.
  • Bài viết chung thì lập văn bản chia phần ngay khi xong, dù có đăng ký hay không.

Câu hỏi thường gặp

Đăng ký bản quyền bài hát có bắt buộc không?

Không bắt buộc. Quyền tác giả phát sinh tự động khi bài được sáng tác và định hình. Đăng ký giúp có giấy chứng nhận làm chứng cứ, khi tranh chấp người có giấy không phải tự chứng minh quyền của mình trừ khi có chứng cứ ngược lại.

Đăng ký quyền tác giả bài hát nộp ở đâu?

Nộp tại Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch ở Hà Nội, các văn phòng đại diện của Cục, qua bưu điện hoặc trực tuyến nếu thủ tục được hỗ trợ. Nên xem hướng dẫn mới nhất trên trang của Cục trước khi nộp.

Đăng ký quyền tác giả mất bao lâu?

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận trong 15 ngày làm việc kể từ khi nhận đơn hợp lệ. Hồ sơ thiếu hoặc sai phải bổ sung thì thời gian sẽ dài hơn.

Không biết ký âm thì đăng ký bài hát bằng cách nào?

Có thể nộp bản ghi âm thể hiện rõ giai điệu kèm lời đánh máy làm bản sao tác phẩm, hoặc nhờ người ký âm lại thành bản nhạc. Quan trọng là bản sao phải thể hiện đúng và nhất quán tác phẩm.

Có giấy chứng nhận rồi người khác có còn tranh chấp được không?

Có. Giấy chứng nhận là chứng cứ mạnh nhưng không tuyệt đối; nếu có chứng cứ cho thấy tác phẩm thuộc về người khác, giấy chứng nhận có thể bị huỷ bỏ theo quy định. Khi tranh chấp, nên tham vấn luật sư sở hữu trí tuệ.

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc

Bài viết liên quan

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store