Soạn NhạcWiki
Tìm
Hợp âm & hoà âm

Hợp âm sus, add9 và màu sắc nghe hiện đại trong bài hát

Hợp âm sus thay quãng ba bằng quãng hai hoặc bốn nên không trưởng không thứ, nghe treo; add9 giữ hợp âm và thêm nốt chín, nghe sáng. Cả hai cho màu pop hiện đại.

Hợp âm sus, add9 và màu sắc nghe hiện đại trong bài hát

Hợp âm sus thay nốt quãng ba của hợp âm bằng quãng hai (sus2, ví dụ Csus2 = Đô – Rê – Son) hoặc quãng bốn (sus4, Csus4 = Đô – Fa – Son), nên không trưởng không thứ, nghe thoáng và treo lơ lửng. Hợp âm add9 thì giữ nguyên hợp âm ba và thêm nốt chín (Cadd9 = Đô – Mi – Son – Rê), nghe sáng và lấp lánh hơn. Cả hai được nhạc pop, rock, nhạc acoustic từ cuối thế kỷ 20 dùng rất nhiều vì cho màu "hiện đại" mà vẫn dễ bấm, nhất là trên guitar với dây buông.

Sus nghĩa là treo

"Sus" là viết tắt của suspended, nghĩa là treo. Tên gọi đến từ nhạc cổ điển: một nốt của hợp âm trước được giữ lại (treo) khi hợp âm đã đổi, tạo va chạm, rồi mới đi xuống nốt đúng. Ví dụ từ F sang C, nốt Fa được giữ lại trên hợp âm C (thành Đô – Fa – Son), sau đó Fa đi xuống Mi (Đô – Mi – Son). Trong nhạc cổ điển, nốt treo phải được giải quyết như vậy.

Nhạc phổ thông hiện đại giữ cái tên nhưng bỏ luật: hợp âm sus có thể đứng một mình, không cần giải quyết. Khi đứng một mình, nó cho cảm giác mở, trống, chờ đợi.

Bảng các hợp âm "màu"

Ký hiệu (gốc Đô)Các nốtSo với CMàu nghe
Csus2Đô – Rê – Sonthay Mi bằng Rêtrong, thoáng, mở
Csus4Đô – Fa – Sonthay Mi bằng Facăng nhẹ, muốn về C
Cadd9Đô – Mi – Son – Rêthêm Rê ở trênsáng, lấp lánh, vẫn là trưởng
Cm(add9)Đô – Mi giáng – Son – Rêthứ thêm Rêbuồn, mơ, hay dùng trong nhạc phim
C9Đô – Mi – Son – Si giáng – RêC7 thêm Rêđầy, chất funk, blues
C6/9Đô – Mi – Son – La – Rêthêm La và Rêêm, ngọt, kết kiểu jazz
C5Đô – Sonbỏ Mitrống, mạnh, quen trong rock

add9 khác 9 thế nào

Cadd9 không có nốt bảy; C9 có cả nốt bảy (Si giáng) lẫn nốt chín. Viết "C9" khi chỉ muốn Đô – Mi – Son – Rê là sai ký hiệu, người đệm sẽ thêm Si giáng và màu đổi hẳn thành blues. Nốt chín và nốt hai là cùng tên (Rê), khác ở vị trí: sus2 thay quãng ba, add9 thêm vào mà vẫn giữ quãng ba.

Vì sao nghe "hiện đại"

  • Không nói trưởng hay thứ. Sus2, sus4 và C5 không có quãng ba, nên không áp màu vui buồn rõ ràng. Giai điệu bên trên tự quyết định màu, tạo cảm giác lửng, đương đại.
  • Có va chạm nhẹ. Nốt Rê trong Cadd9 cách Đô một cung và Mi một cung. Va chạm nhỏ đó làm hợp âm "lấp lánh", khác vẻ tròn trịa của hợp âm ba thời trước.
  • Hợp với guitar dây buông. Nhiều thế sus, add9 trên guitar để dây buông ngân cùng, ví dụ chuỗi G – Cadd9 – Em7 – Dsus4 giữ hai dây Si, Mi cao bấm cố định, rất được nhạc acoustic ưa chuộng.
  • Gần với ngũ cung. Csus2, Gsus4 dựng hoàn toàn bằng nốt của thang ngũ cung, nên hợp với giai điệu ngũ cung. Một phần cảm giác "thoáng" của chúng đến từ đây.

Bốn cách dùng thường gặp

Treo rồi giải quyết

Csus4 – C, Gsus4 – G, Dsus4 – D. Cách cổ điển, dùng ở cuối câu để kéo dài một chút căng thẳng trước khi về hợp âm trưởng. Gsus4 – G – C là cụm kết rất phổ biến trong thánh ca và ballad.

Đung đưa

D – Dsus4 – D – Dsus2 – D trên cùng một thế bấm, chỉ nhấc đặt một ngón. Phần đệm có chuyển động mà không đổi hợp âm. Người chơi guitar folk, rock dùng kiểu này rất nhiều ở intro.

Thay hợp âm ba cho cả bài

Thay C bằng Cadd9, G bằng Gsus4 hay G5, Am bằng Am7 hoặc Asus2. Bài cũ lập tức nghe "mới" hơn. Cẩn thận đừng thay hết, giữ vài hợp âm ba trơn để có điểm tựa.

Hợp âm bảy treo

G7sus4 (Son – Đô – Rê – Fa) thay cho G7 trước C. Lực kéo về C mềm hơn, thường gặp trong pop, soul, nhạc phim.

Nốt trầm khác nốt gốc

Một mẹo được dùng nhiều trong pop và gospel: giữ hợp âm trên tay phải, đổi nốt trầm. F/G (hợp âm Fa trưởng trên nốt trầm Son) gồm Son – Fa – La – Đô, nghe gần giống G9sus4, là cách thay hợp âm át rất mềm trước C. Tương tự, Bb/C trước F. Trên giấy trông lạ, nhưng tay chỉ cần bấm hợp âm ba quen thuộc và đổi nốt bè trầm.

Chồng quãng bốn

Xa hơn sus là hợp âm dựng bằng các quãng bốn chồng lên nhau, ví dụ Rê – Son – Đô – Fa hoặc Mi – La – Rê – Son. Không có quãng ba nào, nên màu rất trống và hiện đại; nhạc jazz từ những năm 1960 dùng nhiều kiểu xếp nốt này. Với người mới, chỉ cần biết: thấy một hợp âm khó gọi tên mà nghe "thoáng", nhiều khả năng nó được xếp theo quãng bốn. Thử bấm ba nốt cách nhau quãng bốn trên phím trắng và di chuyển cả khối lên xuống từng bậc là có ngay một nền đệm rất lạ tai.

Thế bấm guitar quen thuộc

Đọc từ dây Mi trầm tới Mi cao, x là không gảy:

  • Dsus2: xx0230 · Dsus4: xx0233
  • Asus2: x02200 · Asus4: x02230
  • Cadd9: x32030 · G (dạng có Rê ở dây Si): 320033
  • Esus4: 022200

Trên piano: tay trái giữ nốt gốc và quãng năm (Đô – Son), tay phải chọn Rê (sus2), Fa (sus4) hoặc Mi – Rê (add9). Thử chuyển qua lại giữa chúng trên cùng nốt trầm để nghe màu.

Lỗi thường gặp

  1. Dùng sus ở chỗ giai điệu đang hát quãng ba. Giai điệu ngân Mi trên Csus4 (có Fa) nghe chỏi rõ, vì Mi và Fa sát nhau nửa cung. Hợp âm sus4 hợp nhất khi giai điệu đang ở Đô, Son hoặc chính nốt Fa.
  2. Nhầm add9 với 9. Như đã nói, C9 có Si giáng.
  3. Lạm dụng. Cả bài toàn sus và add9 nghe trôi nổi, thiếu điểm dừng. Bài vẫn cần những lúc trưởng hoặc thứ rõ ràng.
  4. Viết sus2 khi muốn add9. Csus2 không có Mi, Cadd9 có. Hai hợp âm nghe khác: sus2 trống, add9 sáng.

Bài tập

  • Đàn vòng C – G – Am – F. Rồi đàn Cadd9 – Gsus4 – Am7 – Fmaj7. Ghi âm cả hai, nghe lại xem bản nào hợp với giai điệu tự đặt của bạn.
  • Trên guitar, tập chuỗi D – Dsus4 – D – Dsus2 – D với điệu quạt đều. Đây là bài tập ngón rất tốt.
  • Viết một intro bốn ô nhịp chỉ dùng hợp âm sus và C5, G5. Sau đó vào phiên khúc bằng hợp âm ba trơn. Nghe cảm giác "mở cửa" khi có quãng ba quay lại.

Câu hỏi thường gặp

Hợp âm sus là gì?

Hợp âm sus thay nốt quãng ba của hợp âm bằng quãng hai (sus2) hoặc quãng bốn (sus4). Ví dụ Csus2 là Đô – Rê – Son, Csus4 là Đô – Fa – Son. Vì không có quãng ba nên hợp âm không trưởng không thứ, nghe treo lơ lửng.

Cadd9 và Csus2 khác nhau thế nào?

Cadd9 giữ nguyên Đô – Mi – Son và thêm Rê, nên vẫn là hợp âm trưởng, nghe sáng. Csus2 bỏ Mi thay bằng Rê, nên không trưởng không thứ, nghe trống và thoáng. Cùng có nốt Rê nhưng màu khác.

C9 và Cadd9 có giống nhau không?

Không. C9 gồm Đô – Mi – Son – Si giáng – Rê, tức có cả nốt bảy, nghe chất blues, funk. Cadd9 chỉ có Đô – Mi – Son – Rê, không có nốt bảy. Ghi nhầm sẽ khiến người đệm chơi sai màu.

Hợp âm sus4 có bắt buộc phải về hợp âm trưởng không?

Trong hoà âm cổ điển, nốt treo cần được giải quyết về quãng ba. Trong nhạc phổ thông hiện đại, hợp âm sus có thể đứng một mình như một màu riêng. Cả hai cách đều phổ biến.

Vì sao hợp âm sus hợp với nhạc ngũ cung?

Nhiều hợp âm sus như Csus2, Gsus4, Dsus4 được dựng hoàn toàn bằng nốt trong thang ngũ cung Đô Rê Mi Son La. Chúng không có âm dẫn và không áp màu trưởng thứ rõ, nên đệm giai điệu ngũ cung mà không làm lệch màu.

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc

Bài viết liên quan

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store