Soạn NhạcWiki
Tìm
Bản quyền & nghề sáng tác

Học sáng tác nhạc ở đâu: nhạc viện, lớp ngắn hạn và con đường tự học

Có ba đường học sáng tác: ngành sáng tác ở học viện, nhạc viện; lớp ngắn hạn, câu lạc bộ, khoá trực tuyến; tự học theo giáo trình, viết đều, nhận góp ý.

Học sáng tác nhạc ở đâu: nhạc viện, lớp ngắn hạn và con đường tự học

Ở Việt Nam có ba con đường chính để học sáng tác nhạc: học chính quy ngành sáng tác ở các học viện âm nhạc, nhạc viện (hệ trung cấp và đại học, thi tuyển năng khiếu); học các lớp ngắn hạn về nhạc lý, hoà âm, viết ca khúc ở trung tâm, câu lạc bộ hay khoá trực tuyến; và tự học theo giáo trình, kết hợp viết thật nhiều và nhận góp ý. Nhiều nhạc sĩ ca khúc thành danh đi con đường thứ ba hoặc kết hợp cả ba. Không có con đường nào bắt buộc; điều chung là phải học nhạc lý căn bản và viết đều đặn.

Sáng tác cần học những gì

Dù đi đường nào, nội dung cốt lõi của người viết nhạc giống nhau:

MảngNội dung chínhVì sao cần
Nhạc lý căn bảnNốt, gam, quãng, giọng, trường độNgôn ngữ để nghĩ và nói về âm nhạc
Ký âm, xướng âmĐọc, ghi bản nhạc; nghe ra nốtGhi lại ý tưởng, trao đổi với nhạc công
Hoà âmHợp âm, vòng hợp âm, dẫn bè, kếtĐặt nền cho giai điệu
Hình thức âm nhạcCâu, đoạn, cấu trúc bài hátXây bài hoàn chỉnh, có bố cục
Viết lờiVần, hình ảnh, thanh điệu, cấu trúc lờiVới ca khúc tiếng Việt, lời và nhạc phải "xuôi" với nhau
Một nhạc cụ hoà âmPiano hoặc guitar ở mức đệm đượcThử hợp âm, nghe ý tưởng ngay
Phối khí và công cụ sốPhần mềm ký âm, phần mềm làm nhạcLàm bản demo, bản nhạc cho người khác

Không cần học hết rồi mới viết. Người viết ca khúc thường học song song: biết ba hợp âm là đã viết được bài đầu tiên, rồi mỗi bài sau học thêm một điều.

Con đường chính quy: học viện, nhạc viện

Các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp lớn có chuyên ngành sáng tác, thường nằm trong khoa gộp với lý luận âm nhạc và chỉ huy, ví dụ:

  • Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam (Hà Nội).
  • Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh.
  • Học viện Âm nhạc Huế.

Ngoài ra một số trường đại học văn hoá nghệ thuật, sư phạm nghệ thuật có ngành âm nhạc với học phần sáng tác, hợp với người muốn dạy nhạc ở trường phổ thông.

Học gì, thi gì

Chương trình chính quy học sâu và có hệ thống: hoà âm, phức điệu, hình thức âm nhạc, phối khí cho dàn nhạc, lịch sử âm nhạc, kèm piano bắt buộc. Sinh viên sáng tác viết nhiều thể loại, từ ca khúc đến tác phẩm khí nhạc, hợp xướng. Thi tuyển thường có phần kiến thức nhạc lý, xướng âm, thẩm âm, piano và nộp hoặc làm bài sáng tác; yêu cầu cụ thể từng năm, từng hệ thay đổi, nên xem thông báo tuyển sinh chính thức của trường.

Hợp với ai

  • Muốn làm nghề sáng tác, giảng dạy, phối khí chuyên nghiệp lâu dài.
  • Muốn viết cho dàn nhạc, hợp xướng, sân khấu, điện ảnh, nơi cần nền tảng kỹ thuật sâu.
  • Có thời gian theo học nhiều năm.

Hệ trung cấp ở một số trường nhận học sinh từ khá nhỏ tuổi, chủ yếu với các chuyên ngành nhạc cụ. Phụ huynh muốn cho con theo con đường này nên tìm hiểu sớm, nhưng đừng biến nó thành áp lực: trẻ có thể đến với sáng tác ở bất kỳ tuổi nào.

Lớp ngắn hạn và câu lạc bộ

Con đường giữa, linh hoạt hơn:

  • Lớp nhạc lý, hoà âm, viết ca khúc ở trung tâm văn hoá, nhà văn hoá, trung tâm âm nhạc tư nhân. Chất lượng khác nhau nhiều, nên hỏi người đã học, xem giáo viên có sáng tác, có dạy được bằng ví dụ cụ thể không.
  • Lớp dự bị, bồi dưỡng do một số trường âm nhạc mở cho người muốn thi vào hoặc muốn học thêm.
  • Câu lạc bộ sáng tác, nhóm viết ca khúc ở trường, ở địa phương: nơi quý nhất là được nghe bài của người khác và nhận góp ý cho bài mình.
  • Khoá học trực tuyến: có nhiều khoá về songwriting, nhạc lý, phần mềm làm nhạc trên các nền tảng học trực tuyến, trong đó có những khoá do giảng viên của các trường âm nhạc nước ngoài thực hiện, ví dụ khoá viết lời của Pat Pattison (Berklee) trên Coursera.

Tiêu chí chọn lớp: có bài tập viết thật và được sửa từng bài; có phần nhạc lý chứ không chỉ "cảm hứng"; giáo viên không hứa hẹn "thành nhạc sĩ sau X buổi".

Con đường tự học

Tự học không có nghĩa là học một mình hoàn toàn. Đó là tự xây lộ trình, tự giữ kỷ luật, và chủ động đi tìm người góp ý.

Một lộ trình mười hai tháng gợi ý

  1. Tháng 1–2: nhạc lý căn bản (nốt, gam trưởng – thứ, quãng, giọng), học đệm piano hoặc guitar với các hợp âm bậc I, IV, V. Viết bốn bài ngắn chỉ dùng ba hợp âm.
  2. Tháng 3–4: hợp âm thứ, vòng hợp âm phổ biến, cấu trúc phiên khúc – điệp khúc. Mỗi tuần viết một điệp khúc.
  3. Tháng 5–6: viết lời: vần, hình ảnh, thanh điệu tiếng Việt khớp giai điệu. Tập phổ nhạc cho ca dao, thơ đã hết thời hạn bảo hộ.
  4. Tháng 7–8: giai điệu: motif, câu hỏi – câu đáp, đỉnh giai điệu, âm vực giọng hát. Phân tích mười bài bạn thích.
  5. Tháng 9–10: phần mềm ký âm và phần mềm làm nhạc: ghi bản nhạc, làm demo đơn giản.
  6. Tháng 11–12: hoàn thiện ba bài tốt nhất, sửa nhiều lượt, nhờ người khác hát thử, tìm hiểu quyền tác giả và cách phát hành.

Tài liệu nên có

  • Một giáo trình lý thuyết âm nhạc cơ bản bằng tiếng Việt, như loại dùng ở các trường âm nhạc.
  • Open Music Theory: sách giáo khoa nhạc lý mở, miễn phí, tiếng Anh.
  • Sách về viết ca khúc, ví dụ "Writing Better Lyrics" của Pat Pattison, "Tunesmith" của Jimmy Webb.
  • Tuyển tập dân ca ba miền có ghi nguồn: kho giai điệu để học cách tiếng Việt "hát".
  • Bản nhạc cổ điển thuộc công chúng (thư viện IMSLP) để đọc và phân tích.

Thói quen của người tự học thành công

  • Viết đều, kể cả khi không có cảm hứng. Số lượng sinh ra chất lượng.
  • Hoàn thành bài: mười bài dở đã xong dạy nhiều hơn một trăm đoạn điệp khúc bỏ dở.
  • Ghi chép ý tưởng ngay khi có, bằng điện thoại.
  • Nhận góp ý từ người khác, chịu nghe điều khó nghe.
  • Phân tích bài hay: vì sao câu này bám tai, vì sao lời này chạm.

Những hiểu lầm khi bắt đầu

  • "Phải có tuyệt đối âm mới sáng tác được." Không. Tuyệt đối âm (nghe một nốt biết ngay tên nốt) hiếm và không phải điều kiện; khả năng nghe tương đối (nhận ra quãng, hợp âm) thì luyện được, và đủ dùng.
  • "Không học nhạc viện thì không thành nhạc sĩ." Nhiều tác giả ca khúc nổi tiếng tự học. Nhưng học bài bản giúp đi nhanh và xa hơn, nhất là với khí nhạc và phối khí.
  • "Biết nhạc lý sẽ mất cảm hứng." Nhạc lý là ngôn ngữ, không phải luật cấm. Biết nhiều cách hơn thì chọn được cách hay hơn.
  • "Lớn tuổi rồi học không kịp." Người lớn tự học có lợi thế về trải nghiệm sống, chất liệu cho lời ca. Bắt đầu lúc nào cũng được.

Cho trẻ em đến với sáng tác

Với học sinh từ khoảng 8 tuổi, sáng tác nên bắt đầu như một thú chơi sáng tạo: đặt lời mới cho đồng dao, ngân nga một câu nhạc về con mèo, gõ nhịp cho bài thơ. Phụ huynh có thể:

  • Ghi âm lại những câu con tự hát, nghe lại cùng con.
  • Cho con học một nhạc cụ hoà âm ở mức vừa sức.
  • Khen sự sáng tạo, không chấm điểm, không so sánh hay xếp hạng "năng khiếu" với bạn khác.
  • Giải thích nhẹ nhàng rằng bài con viết là của con, và bài của người khác cũng là của họ, để con lớn lên biết tôn trọng quyền tác giả.

Câu hỏi thường gặp

Muốn học sáng tác nhạc thì học ở đâu?

Có thể học chính quy chuyên ngành sáng tác ở Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Nhạc viện TP. Hồ Chí Minh, Học viện Âm nhạc Huế; học lớp ngắn hạn, câu lạc bộ, khoá trực tuyến; hoặc tự học theo giáo trình nhạc lý kết hợp viết đều và nhận góp ý.

Tự học sáng tác nhạc có được không?

Được, nhiều người viết ca khúc thành công tự học. Cần học nhạc lý căn bản, chơi được một nhạc cụ hoà âm ở mức đệm, viết đều đặn, hoàn thành bài và chủ động tìm người góp ý.

Không có tuyệt đối âm có học sáng tác được không?

Được. Tuyệt đối âm hiếm và không phải điều kiện để sáng tác. Khả năng nghe tương đối như nhận ra quãng, hợp âm có thể luyện được qua xướng âm, thẩm âm và đủ cho việc viết nhạc.

Học sáng tác cần biết chơi đàn gì?

Nên biết một nhạc cụ chơi được hợp âm như piano hoặc guitar, ở mức đệm hát. Nhạc cụ giúp thử hợp âm, nghe ý tưởng ngay và làm bản demo. Chương trình chính quy thường yêu cầu piano.

Thi vào ngành sáng tác ở nhạc viện thi những gì?

Thường gồm kiến thức nhạc lý, xướng âm, thẩm âm, piano và phần sáng tác. Yêu cầu cụ thể thay đổi theo trường và từng năm, nên xem thông báo tuyển sinh chính thức của trường dự định thi.

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc

Bài viết liên quan

Mở app Soạn Nhạc

Chạm ô nốt là thành giai điệu, có đệm như bài thật

Mở app Soạn Nhạc Xem app khác

Tải ứng dụng App Giải Trí

Hàng trăm ứng dụng giải trí trong một app — miễn phí trên iPhone, iPad.

Download on the App Store